TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaşan Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi; çocuk yargılamasından silah muhafazasına, yaptırımlardan satış kısıtlamalarına kadar önemli düzenlemeler getiriyor. İşte yasanın öne çıkan 10 maddesi:
1. TERMİNOLOJİ DEĞİŞTİ: “ADLİ SÜREÇTEKİ ÇOCUK” TANIMI GELDİ
Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ile Ceza Muhakemesi Kanunu’nun muhtelif maddelerinde geçen “suça sürüklenen” ifadesinin yerini “adli süreçteki” ibaresi aldı.
2. DAVA AÇILDIĞINDA İLGİLİ BAKANLIKLAR BİLGİLENDİRİLECEK
Hakkında kamu davası açılan çocuklara yönelik gerekli idari önlemlerin zaman kaybetmeksizin uygulanması amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığının il veya ilçe müdürlüklerine resmi bildirim yapılacak.
3. 15-18 YAŞ GRUBUNA VERİLECEK CEZALAR YENİDEN DÜZENLENDİ
Suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kişilerin cezalarında düzenlemeye gidildi. Ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektiren fiillerde 19 yıldan 27 yıla kadar, müebbet hapis gerektiren fiillerde ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası hükmolunacak.
4. SİLAHINI DİKKATSİZ SAKLAYANLARA HAPİS CEZASI
Ateşli silahını gerekli dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı biçimde muhafaza ederek çocuğun eline geçmesine sebebiyet veren bireyler, eylemleri daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalacak.
5. CEZA SORUMLULUĞU OLMAYAN ÇOCUKLAR İÇİN “YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ”
Ceza ehliyeti bulunmayan adli süreçteki çocuklar için özel güvenlik tedbirleri kapsamında yeni yönlendirme mekanizmaları oluşturuldu. Bu tedbirler şu 5 ana başlıkta toplandı:
Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri,
Dijital risklerden korunma tedbiri,
Kitap ve kütüphane tedbiri,
Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri,
Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu, uyarıcı madde ve davranışsal bağımlılık tedbiri.
Süreçte yaşanabilecek direnç ve aksaklıklarda kolluk kuvvetlerinden destek alınabilecek.
6. KURUMLAR ARASI KOORDİNASYON VE SEKRETARYA YAPILANMASI
Koruyucu ve destekleyici kararların uygulanmasında kurumlar arası koordinasyon merkezde Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yerelde ise valilik ve kaymakamlıklar tarafından sağlanacak. İl ve ilçelerdeki sekretarya hizmetlerini aile ve sosyal hizmetler il müdürlükleri üstlenecek.
7. KARARLARA UYMAYAN EBEVEYN VE SORUMLULARA “TAZYİK HAPSİ”
Çocuk hakkında verilen koruyucu ve destekleyici tedbirlerin gereklerini yerine getirmeyen anne, baba, vasi veya bakımdan sorumlu kişilere; aykırılığın boyutuna göre çocuk hâkimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilebilecek.
8. SOSYAL İNCELEME RAPORU ŞARTI
15 yaşını doldurmamış çocuklar için sosyal inceleme yaptırılması zorunlu hale getirildi. 15 yaşını tamamlamış çocuklarda ise sosyal inceleme yapılmaması durumunda, bunun gerekçesi kararda veya iddianamede açıkça belirtilecek.
9. HAGB KARARLARINDA DENETİMLİ SERBESTLİK ESASI
Adli süreçteki çocuklar hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmesi halinde, belirlenen yönlendirme tedbirlerinden biri veya birkaçı denetimli serbestlik kapsamında uygulanacak. Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın az olması durumunda, zararın giderilmesi şartı aranmayabilecek.
10. BIÇAK VE KESİCİ ALET SATIŞINA SIKI YAPTIRIMLAR
Ateşli ve av silahları mevzuatı dışında kalan her türlü bıçak ile kesici, delici ve bereleyici aletlerin ruhsatsız yerlerde satışı ve sergilenmesi yasaklanıyor. Bu düzenlemeye ilişkin detaylar şu şekilde:
Satış sınırlamasına ilişkin madde 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması, çocuklar tarafından satın alınması veya taşınması tamamen yasaklanacak. Yasağa uymayanlara 5.000 TL, durumun vahim nitelik taşıması halinde 10.000 TL idari para cezası kesilecek. Yetkili makamlara bildirimde bulunmayan işletmecilere de 5.000 TL ceza uygulanacak.
İdari para cezası ve el koyma kararı kolluk kuvvetlerince, eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı ise mülki amir tarafından verilecek.
